मेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले बुधबार अमेरिकाले दर्जनौं अन्तर्राष्ट्रिय र संयुक्त राष्ट्रसंघीय निकायहरूबाट बाहिरिने बताएका छन् । त्यसमा एक प्रमुख जलवायु सन्धि र लैंगिक समानता तथा महिला सशक्तीकरणलाई प्रवर्धन गर्ने राष्ट्रसंघीय निकाय पनि छन् ।
ती निकायहरू अमेरिकाको राष्ट्रिय हितको विपरीत सञ्चालित रहेको उनको भनाइ छ ।ट्रम्पले वरिष्ठ प्रशासन अधिकारीहरूलाई पठाएको ज्ञापनपत्रमा सूचीबद्ध गरेका ३५ वटा विभिन्न समूह र ३१ वटा राष्ट्रसंघीय निकायमध्ये जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसंघीय खाका महासन्धि (यूएनएफसीसीसी) पनि रहेको छ । त्यसलाई धेरैले सन् २०१५ को पेरिस जलवायु सम्झौताको मातृ सम्झौता र आधारशिला जलवायु सन्धिको रूपमा वर्णन गर्ने गर्छन् ।
अमेरिकाले तीन दशकमा पहिलोपटक गत वर्ष वार्षिक राष्ट्रसंघीय अन्तर्राष्ट्रिय जलवायु शिखर सम्मेलनमा सहभागिता जनाएन ।‘अमेरिका यूएनएफसीसीसीबाट बाहिरिने पहिलो देश हुनेछ,’ प्राकृतिक स्रोत रक्षा परिषद्का अध्यक्ष र सीईओ मनीष बापन्नाले भने, ‘अन्य सबै राष्ट्रहरू यसका सदस्य छन् किनभने तिनीहरू जलवायु परिवर्तनलाई सम्बोधन गर्ने नैतिक आवश्यकताभन्दा बाहिर गएर ती वार्ताहरूमा सहभागी हुनुले विशाल आर्थिक नीति र अवसरलाई आकार दिने क्षमताको प्रतिनिधित्व गर्छ भन्ने कुरा बुझ्दछन् ।’
अमेरिकाले लैंगिक समानता र महिला सशक्तीकरणका लागि काम गर्ने यूएन वुमन र १५० भन्दा बढी देशहरूमा परिवार नियोजनका साथै मातृ र बाल स्वास्थ्यमा केन्द्रित अन्तर्राष्ट्रिय निकायको एजेन्सी संयुक्त राष्ट्रसंघीय जनसंख्या कोष (यूएनएफपीए) बाट पनि हात झिक्नेछ । अमेरिकाले गत वर्ष यूएनएफपीएका लागि आफ्नो सहयोग रकम कटौती गरेको थियो ।
‘राष्ट्रसंघीय निकायहरूको हकमा फिर्ता हुनुको अर्थ कानुनले अनुमति दिएको हदसम्म ती निकायहरूमा सहभागिता वा कोष बन्द गर्नु हो,’ विज्ञप्तिमा उल्लेख छ । ट्रम्पले धेरैजसो राष्ट्रसंघीय एजेन्सीहरूलाई दिइने स्वैच्छिक कोषमा पहिले नै ठूलो कटौती गरिसकेका छन् ।
ट्रम्पको यस कदमले बहुपक्षीय संस्थाहरू, विशेषगरी राष्ट्रसंघ, प्रतिको उनको लामो समयदेखिको अविश्वासलाई झल्काउँछ । उनले अन्तर्राष्ट्रिय निकायहरूको प्रभावकारिता, लागत र जवाफदेहितामाथि पटक–पटक प्रश्न उठाउँदै आएका छन् र ती निकायहरू अक्सर अमेरिकी हितको रक्षा गर्न असफल भएको तर्क गर्ने गरेका छन् ।
एक वर्षअघि आफ्नो दोस्रो कार्यकाल सुरु गरेदेखि ट्रम्पले राष्ट्रसंघका लागि अमेरिकी कोष कटौती गर्ने प्रयास गरेका छन् ।उनले संयुक्त राष्ट्रसंघीय मानव अधिकार परिषद्सँगको अमेरिकी संलग्नता बन्द गरेका छन्, प्यालेस्टिनी राहत निकाय यूएनआरडब्ल्यूएको कोष रोक्का गर्ने कार्यलाई निरन्तरता दिएका छन् र राष्ट्रसंघीय सांस्कृतिक निकाय युनेस्को छोडेका छन् ।
उनले विश्व स्वास्थ्य संगठन र पेरिस जलवायु सम्झौताबाट पनि बाहिरिने योजना घोषणा गरेका छन् ।अमेरिकी सूचीमा रहेका अन्य निकायहरूमा व्यापार र विकाससम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसंघीय सम्मेलन (यूएनसीटीएडी), अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा मञ्च, राष्ट्रसंघीय परम्परागत हतियार दर्ता र राष्ट्रसंघीय शान्ति निर्माण आयोग रहेका छन् ।
वाशिङटनले जतिसक्दो चाँडो छोड्न चाहेका दर्जनौं निकायहरूले कट्टरपन्थी जलवायु नीतिहरू, विश्वव्यापी शासन र वैचारिक कार्यक्रमहरूलाई बढावा दिइरहेको ह्वाइट हाउसले जनाएको छ । त्यसले अमेरिकी सार्वभौमसत्ता र आर्थिक शक्तिसँग द्वन्द्व सिर्जना गर्ने ह्वाइट हाउसको भनाइ छ ।
यो कदम सबै अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरसरकारी संस्था, महासन्धि र सन्धिहरूको समीक्षाको हिस्सा भएको बताइएको छ ।यी निकायहरूले अमेरिकी प्राथमिकताहरू भन्दा पनि विश्वव्यापी एजेन्डाहरूलाई अगाडि बढाउने वा महत्त्वपूर्ण मुद्दाहरूलाई अक्षम वा निष्प्रभावी रूपमा सम्बोधन गर्ने निकायहरूमा अमेरिकी करदाताहरूको कोष र संलग्नता समाप्त गर्नेछ । यसले अमेरिकी करदाताको डलर सम्बन्धित मिशनहरूलाई समर्थन गर्न अन्य तरिकाहरूमा राम्रोसँग विनियोजन गर्न सकिनेछ,’ ह्वाइट हाउसले एक विज्ञप्तिमा भनेको छ ।
